دانشمندان تصور میکردند که قمر مشتری، اروپا، آب از خود بیرون میدهد. اکنون آنها چندان مطمئن نیستند.
“شواهد وجود بخار آب در اروپا به آن اندازه که ما در ابتدا تصور میکردیم، قوی نیست.”
ستارهشناسان ۱۴ سال مشاهدات تلسکوپ فضایی هابل از قمر یخی مشتری، اروپا، را مطالعه کردهاند و اکنون گمان میکنند که فورانهای بخار آب آن ممکن است آن طور که قبلاً تصور میشد، وجود نداشته باشند.
اروپا مدتهاست که هدف داغی برای دانشمندانی است که قصد بررسی سکونتپذیری جهانهای نزدیک و وجود احتمالی حیات در جاهای دیگر منظومه شمسی را دارند. دلیلش این است که تصور میشود این قمر مشتری میزبان یک اقیانوس زیرسطحی سراسری است که احتمالاً برخی از عناصر ضروری برای حیات را در زیر پوسته ضخیم و یخی از جمله مواد شیمیایی آلی پیچیده و آب، در خود جای داده است.
پیش از این تصور میشد که این بخارهای کمنور و دشوار برای تشخیص، از اقیانوس وسیع آب شور سراسری که در زیر پوسته یخی اروپا پنهان شده است، سرچشمه میگیرند. تصور میشود که این ماده از ترکهای پوسته یخی این قمر فوران میکند. اکنون، شواهد قبلی وجود این ستونهای بخار توسط همان دانشمندانی که در ابتدا آنها را پیشنهاد داده بودند، زیر سوال رفته است.
کرت ردرفورد، عضو تیم از موسسه تحقیقات جنوب غربی (SwRI)، در بیانیهای گفت: «شواهد وجود ستونهای بخار آب در اروپا به آن اندازه که در ابتدا تصور میکردیم، قوی نیست.» ردرفورد عضوی از تیمی بود که در سال ۲۰۱۴ وجود این ستونهای آب اروپا را پیشنهاد کرد، اما او و همکارانش اکنون این نتیجهگیری را مورد بازنگری قرار میدهند.
نگاهی دیگر به اروپا
برای بررسی مجدد وجود فورانهای آب در اروپا، رترفورد و همکارانش دادههای ۱۴ سال گذشته در مورد اروپا را که توسط هابل با استفاده از ابزار HST/STIS (طیفنگار تصویربرداری تلسکوپ فضایی هابل) جمعآوری شده بود، بررسی کردند. به طور خاص، آنها بر روی طول موج خاصی از نور فرابنفش به نام انتشار لیمان-آلفا تمرکز کردند که توسط اتمهای هیدروژن ساطع و پراکنده میشود.
رترفورد و تیمش بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ انتشار لیمان-آلفا را از اروپا شناسایی کرده بودند، اما این تحقیق هابل را به نهایت توانایی خود رسانده بود.
رترفورد توضیح داد: “یکی از مشکلات تفسیر دادهها در آن زمان، تعیین محل قرارگیری اروپا در متن آن بود. نحوه کار هابل، عدم قطعیتهایی را در مورد محل قرارگیری نسبت به مرکز تصویر ایجاد میکرد. اگر محل قرارگیری اروپا حتی فقط یک یا دو پیکسل اشتباه بود، میتوانست بر نحوه تفسیر دادهها تأثیر بگذارد.”
این تیم نگران بود که تشخیص تودههای بخار آب از اروپا ممکن است نتیجهی «اختلال» در دادههای آنها بوده باشد.
لورنز روث، رهبر تیم از موسسهی سلطنتی فناوری KTH سوئد، گفت: «تحلیل مجدد ما، اطمینان اولیهی ۹۹.۹ درصدی ما در مورد وجود این تودهها را به کمتر از ۹۰ درصد کاهش داد. این به سادگی شواهد کافی برای پشتیبانی از قطعیت ادعاهایی که در آن زمان مطرح کردیم، نیست.»
این تیم هنوز نمیتواند با اطمینان وجود بخار آب اروپا را رد کند، به خصوص که تودههای مشابهی با اطمینان بیشتری در قمر یخی زحل، انسلادوس، شناسایی شدهاند و فورانهای دیاکسید گوگرد از قمر دیگر مشتری، آیو، آتشفشانیترین جرم در کل منظومه شمسی، شناسایی شده است.
مسئلهی وجود این تودههای آب و اقیانوس سراسری شور اروپا ممکن است سرانجام در سال ۲۰۳۰، زمانی که ماموریت Europa Clipper ناسا به منظومهی مشتری میرسد، حل شود.
تحقیقات این تیم در تاریخ ۵ می در مجلهی Astronomy & Astrophysics منتشر شد.
منبع: space.com
(تصویر اصلی) اروپا، قمر مشتری و (تصویر ضمیمه) تلسکوپ فضایی هابل (اعتبار تصویر: ناسا)
وجود تودههای بخار آب روی قمر مشتری، اروپا، که ابتدا بر اساس مشاهدات هابل در سال ۲۰۱۲ گزارش شده بود، اکنون مورد تردید است (منبع تصویر: ناسا)
