پاییز ۱۷۷۰ زمان خوبی برای کاپیتان جیمز کوک و خدمه کشتی HMS Endeavour نبود. یک سال قبل، آنها با موفقیت عبور زهره از تاهیتی را مشاهده کردند. بسیاری از سرنشینان از ترک آن بهشت پشیمان بودند. پس از یک توقف شدید در نیوزیلند، Endeavour به صخره بزرگ مرجانی استرالیا برخورد کرد و سوراخ بزرگی در بدنه آن ایجاد شد و کشتی به مدت ۷ هفته برای تعمیرات به گل نشست. زمانی که کشتی دوباره به حرکت درآمد، بسیاری از خدمه از بیماریهای گرمسیری، سوء تغذیه و خستگی رنج میبردند.
در آن زمان طوفان ژئومغناطیسی رخ داد. Endevour در ۱۶ سپتامبر ۱۷۷۰ در نزدیکی جزیره تیمور (عرض جغرافیایی ۹.۹- درجه) در حال حرکت بود که شفقهای قطبی قرمز در آسمان شب ظاهر شدند. جوزف ای. بنکس، طبیعتشناس این سفر اکتشافی و دستیارش سیدنی پارکینسون، هر دو این رویداد را در گزارشهای خود ثبت کردند، اگرچه مطمئن نبودند چه چیزی دیدهاند. این ایده که شفقهای قطبی میتوانند تا فاصله ۱۰ درجه از خط استوا گسترش یابند، عجیب به نظر میرسید.
با این حال، شفقهای قطبی وجود داشتند. مطالعهای در سال ۲۰۱۷ به رهبری هیساشی هایاکاوا نشان داد که شفقهای قطبی کوک بخشی از یک نمایش ۹ روزه شدید در سراسر چین، ژاپن و آسیای جنوب شرقی بودهاند. برخی از نورها “به اندازه یک ماه کامل روشن بودند.”
واضح است که “رویداد کوک” مسئله بزرگی بود. اما چقدر بزرگ؟ محققان مدتهاست که در این مورد کنجکاوند. مغناطیسسنجها فقط در قرن نوزدهم اختراع شدند، بنابراین هیچ اندازهگیری علمی از فعالیت ژئومغناطیسی قبل از آن وجود ندارد. رتبهبندی طوفانهای قدیمی یک حدس و گمان بوده است.
مطالعهای که در نسخه آوریل ۲۰۲۵ مجله Space Weather منتشر شد، ممکن است این مشکل را با تبدیل شفقهای قطبی به ماشینهای زمان حل کرده باشد.
جفری لاو از سازمان زمینشناسی ایالات متحده و همکارانش در مقاله خود، ۵۴ طوفان ژئومغناطیسی را از سال ۱۸۵۹ تا ۲۰۰۵، با استفاده از دادههای مغناطیسسنج و مشاهدات شفق قطبی در آسمان، تجزیه و تحلیل کردند. با مرتبط کردن این دو، آنها یک مدل آماری ایجاد کردند که به محققان اجازه میدهد قدرت طوفانهای تاریخی را بر اساس روایتهای شاهدان عینی تخمین بزنند – بدون نیاز به مغناطیسسنج.
یکی از یافتههای کلیدی مطالعه آنها این است که طوفان کوک به اندازه رویداد معروف کارینگتون در سال ۱۸۵۹ بود. آنها همچنین تنها چند روز قبل از رویداد کارینگتون، طوفان بسیار بزرگی را یافتند. در ۲۸ آگوست ۱۸۵۹، هیچ داده مغناطیسسنجی در دسترس نبود زیرا یکشنبه بود، یک روز تعطیل برای کارکنان رصدخانه. با این حال، شفقهای قطبی در هاوانا، کوبا، در آسمان گزارش شدند. مدل لاو، آن طوفان را تقریباً دو سوم رویداد کارینگتون تخمین زد و آن را به یکی از بزرگترین طوفانهای ژئومغناطیسی ثبت شده تبدیل کرد.
خبر خوب برای کوک و خدمهاش: آنها از فناوریهای مدرن مانند رادیو یا GPS استفاده نمیکردند، که ممکن بود از کار بیفتند. کوک در پیمایش طوفان مغناطیسی مشکلی نداشت. اگر امروز دوباره اتفاق بیفتد، ممکن است آنقدر خوش شانس نباشیم.
منبع: spaceweather.com
توضیح تصویر: گزارش ثبت شفق قطبی جوزف بنکس در سال ۱۷۷۰.
